Het AI-woordenboek
Elk woord dat je tegenkomt zodra je met AI aan de slag gaat, uitgelegd in
gewone taal. Van de basis tot wat je moet weten over de privacy van je cliënten.
Zoek een woord of kies een thema, en klik op een term voor meer uitleg.
De basis · de woorden die overal terugkomen
AI
kunstmatige intelligentie
Software die patronen herkent in enorme hoeveelheden voorbeelden en daar iets nieuws mee doet.
Geen brein en geen bewustzijn. Het is razend goed patroonherkennen. Daarom is het sterk in taal, samenvatten en structuur aanbrengen, en zwak in dingen die je moet wéten in plaats van afleiden.
Klik voor meer
LLM
het taalmodel
Het type AI achter ChatGPT en Claude. Het voorspelt telkens het volgende stukje tekst.
LLM staat voor large language model. Het is opgeleid op heel veel tekst en voorspelt woord voor woord wat logisch volgt. Dat verklaart alles: waarom het zo vloeiend schrijft, en waarom het soms met veel overtuiging iets verzint.
Klik voor meer
generatieve AI
generatieve AI
AI die iets nieuws maakt: tekst, beeld, geluid, video.
Het verschil met de AI die je al jaren gebruikt (spamfilter, Spotify-aanbevelingen): die kiest uit bestaande dingen, generatieve AI maakt iets wat er nog niet was.
Klik voor meer
model
het model
Het AI-brein zelf. ChatGPT, Claude en Gemini zijn de schil eromheen.
Modellen hebben versienummers en verschillen echt in kwaliteit. Loopt iets niet goed, kijk dan eerst welk model je gebruikt. Een gratis versie draait bijna altijd op een kleiner, sneller, dommer model.
Klik voor meer
prompt
de opdracht
Wat jij intypt. Je vraag, je instructie, je opdracht.
Het belangrijkste woord uit de hele lijst. Negen van de tien keer dat AI teleurstelt, lag het aan de opdracht, niet aan het model.
Klik voor meer
token
tekststukje
Het rekeneenheidje van een model. Ongeveer driekwart woord.
Modellen lezen en rekenen niet per woord maar per token. Betaal je per gebruik, dan betaal je per token. Handig om te weten: een lang document erin plakken kost dus echt iets.
Klik voor meer
context window
het werkgeheugen
Alles wat het model op dit moment tegelijk kan meelezen.
Alles in dit venster wordt bij elke stap opnieuw meegelezen. Hoe voller je het propt met dingen die er nu niet toe doen, hoe trager, duurder en warriger het wordt. Een schoon gesprek is bijna altijd een beter gesprek.
Klik voor meer
hallucinatie
verzinsel
Het model geeft met volle overtuiging een antwoord dat niet klopt.
Het liegt niet, het gokt. Het voorspelt wat waarschijnlijk klinkt, en waarschijnlijk klinken is niet hetzelfde als waar zijn. Extra oppassen bij namen, cijfers, jaartallen, bronnen en wetteksten. Alles wat je doorgeeft aan een cliënt: zelf nakijken.
Klik voor meer
training
trainen
Het model heeft ooit heel veel voorbeelden gezien en daar patronen uit geleerd.
Dat gebeurde vooraf, niet tijdens jullie gesprek. Wat jij nu typt, maakt het model niet slimmer voor de volgende keer. Tenzij de leverancier je gesprekken apart gebruikt om te trainen, en dat kun je meestal uitzetten.
Klik voor meer
knowledge cutoff
de kennisgrens
De datum waarna het model niets meer geleerd heeft.
Vraag je iets over vorige week, dan weet het dat niet, tenzij het mag zoeken op internet. Vraag bij twijfel gewoon: hoe actueel is jouw kennis hierover.
Klik voor meer
multimodaal
meer dan tekst
Het model kan ook beeld, geluid of video lezen of maken.
Praktisch: je kunt een screenshot, een foto van een handgeschreven schema of een spraakmemo erin gooien. Vaak sneller dan alles uittypen.
Klik voor meer
chatbot
chatbot
Een venster waarin jij typt en de AI antwoordt. Verder niets.
Een chatbot praat. Een agent doet. Dat onderscheid is het hele verschil tussen een handige hulp en een systeem dat werk van je overneemt.
Klik voor meer
API
de doorgeefluik
De achterdeur waarmee software rechtstreeks met andere software praat, zonder mens ertussen.
Jij gebruikt de voordeur (het chatvenster), programma's gebruiken de achterdeur. Elke koppeling tussen je agenda, je mail en je AI loopt hierover. Je hoort het woord vooral als je iets laat bouwen.
Klik voor meer
open model
open model
Een model dat je zelf mag downloaden en draaien op je eigen computer of server.
Interessant om één reden: de data gaat dan nergens heen. Voor gevoelige gegevens is dat een echt argument. Wel meer gedoe, en meestal minder goed dan de beste betaalde modellen.
Klik voor meer
benchmark
de testscore
Een gestandaardiseerde toets waarmee modellen met elkaar vergeleken worden.
Leuk voor de nieuwsberichten, weinig waard voor jou. Een model dat hoger scoort op een examen is niet automatisch beter in jouw intakebrief. Test het op je eigen werk.
Klik voor meer
machine learning
leren uit voorbeelden
De manier waarop AI iets leert: niet door regels, maar door heel veel voorbeelden.
Klassieke software krijgt regels: als dit, dan dat. Machine learning krijgt duizenden voorbeelden en leidt de regel er zelf uit af. Daarom kan het dingen die je niet kunt uitschrijven, zoals herkennen dat een tekst somber klinkt.
Klik voor meer
neuraal netwerk
neuraal netwerk
De rekenstructuur onder bijna alle moderne AI, losjes geïnspireerd op hersencellen.
Losjes, want het lijkt er verder weinig op. Je hoeft niet te weten hoe het werkt. Onthoud alleen: niemand kan precies aanwijzen wáárom er een bepaald antwoord uit komt. Dat is geen slordigheid, dat zit in de techniek.
Klik voor meer
parameters
de knoppen van een model
De miljarden instelbare waardes die bepalen hoe een model antwoordt.
Je leest '70 miljard parameters'. Meer is meestal slimmer, maar ook trager en duurder. Sinds kort winnen kleine, goed getrainde modellen het regelmatig van grote. Kijk dus niet naar het getal.
Klik voor meer
fine-tunen
bijtrainen
Een bestaand model verder trainen op jouw eigen materiaal.
Hier gaat het vaak mis. Coaches zeggen 'ik train hem op mijn methode' terwijl ze de archiefkast bedoelen. Bijtrainen is duur, traag en zelden nodig. Wil je dat hij jouw materiaal gebruikt, dan is de archiefkast bijna altijd het antwoord.
Klik voor meer
reasoning model
het redeneermodel
Een model dat eerst zichtbaar nadenkt en pas daarna antwoordt.
Je ziet soms 'aan het denken' staan. Het rekent dan meer stappen door voordat het iets zegt. Beter bij ingewikkelde vragen, langzamer en duurder bij simpele. Voor een mailtje is het weggegooid geld.
Klik voor meer
AGI
de alleskunner
Het hypothetische punt waarop AI alles kan wat een mens kan.
Bestaat niet, en niemand weet of het komt. Het woord duikt vooral op in nieuwsberichten en verkooppraatjes. Voor jouw praktijk verandert het vandaag niets.
Klik voor meer
beeldgeneratie
beeld laten maken
AI die een afbeelding maakt op basis van jouw beschrijving.
Handig voor sfeerbeeld en illustraties. Twee dingen om te weten: gebruik het nooit om nepfoto's van jezelf of je cliënten te maken, en handen, tekst en logo's gaan nog steeds regelmatig mis. Kijk altijd na.
Klik voor meer
speech to text
spraak naar tekst
Gesproken audio automatisch omzetten in tekst.
Voor coaches misschien wel de nuttigste toepassing die er is. Sessie inspreken, verslag terugkrijgen. Wel opletten: zodra het over een cliënt gaat, gelden alle regels uit de AVG-groep hierboven.
Klik voor meer
stemkloon
stemkloon
Een nagemaakte stem, gebouwd op een paar minuten opname.
Kan met je eigen stem, bijvoorbeeld voor voice-overs. Nooit met de stem van iemand anders zonder uitdrukkelijke toestemming. Een stem is herkenbaar en dus persoonlijk, en misbruik is direct schadelijk.
Klik voor meer
deepfake
nepbeeld, nepstem
Overtuigend nepbeeld of nepgeluid van een echt bestaand persoon.
Relevant voor jou als slachtoffer, niet als maker: er worden coaches en artsen nagemaakt om supplementen te verkopen. Vertel je publiek waar jij wél te vinden bent, dan is een nepaccount sneller doorzien.
Klik voor meer
rate limit
de gebruikslimiet
Het maximum aan vragen dat je per uur of per dag mag stellen.
Vandaar dat je soms ineens moet wachten. Bij gratis versies loop je er snel tegenaan, bij betaalde zelden. Geen storing, gewoon een dam tegen overbelasting.
Klik voor meer
Beter vragen · waarom de een wel bruikbare antwoorden krijgt
prompting
goed vragen
De vaardigheid om zo te vragen dat je krijgt wat je bedoelt.
Vier dingen maken bijna elk antwoord beter: zeg wie het schrijft, voor wie het is, wat het doel is, en in welke vorm je het wilt. Vraag je om 'een tekst over voeding', dan krijg je een tekst over voeding. En daar heb je niks aan.
Klik voor meer
system prompt
de staande instructie
Instructies die op de achtergrond in élk gesprek meegaan.
De plek voor alles wat altijd geldt: wie je bent, voor wie je werkt, hoe je schrijft, wat je nooit doet. Zet je dit één keer goed neer, dan hoef je het nooit meer per gesprek uit te leggen.
Klik voor meer
context
context meegeven
De achtergrond die jij erbij levert zodat het antwoord over jouw situatie gaat.
Het model kent jouw praktijk niet. Plak je intakeformulier, je aanbod of een eerdere mail erbij en het verschil is enorm. Dit is de goedkoopste kwaliteitssprong die er is.
Klik voor meer
few-shot
voorbeelden geven
Twee of drie voorbeelden meesturen van hoe het eruit moet zien.
Veel sterker dan uitleggen. Wil je mails in jouw toon, plak dan drie mails die je zelf schreef en zeg: zo klink ik. Laten zien werkt beter dan omschrijven.
Klik voor meer
rol geven
een rol geven
Zeggen vanuit welke pet het model moet antwoorden.
'Je bent een kritische meelezer die zoekt waar dit onduidelijk is' levert iets heel anders op dan geen rol. Het stuurt de toon, de diepgang en waar het model op let.
Klik voor meer
iteratie
bijsturen
Niet opnieuw beginnen, maar het antwoord stap voor stap bijschaven.
Het eerste antwoord is een concept, geen eindproduct. 'Korter', 'minder wollig', 'haal die derde alinea eruit'. Wie doorvraagt krijgt bruikbaar werk, wie één keer vraagt krijgt middelmaat.
Klik voor meer
prompt chaining
ketenen
Een grote klus opknippen in losse stappen, met een controlemoment ertussen.
Eerst laten samenvatten, dan jij kijken, dan pas laten schrijven. Kost iets meer tijd, levert veel meer kwaliteit. Bij lange stukken bijna altijd de moeite waard.
Klik voor meer
memory
het geheugen
Wat het model over jou onthoudt tussen gesprekken door.
Wie je bent, hoe je klinkt, wat je aanbod is. Dit maakt de assistent 'jouwe' in plaats van een willekeurige helper. Kijk wel af en toe na wat erin staat, want oude aannames blijven anders eeuwig hangen.
Klik voor meer
RAG
de archiefkast
Het model zoekt eerst iets op in jouw eigen documenten en antwoordt dán pas.
Zo laat je het antwoorden uit jouw materiaal in plaats van uit algemene kennis: je programma's, je protocollen, je eerdere adviezen. Scheelt verzinsels, en het houdt het werkgeheugen schoon.
Klik voor meer
project
een project of eigen GPT
Een afgeschermde werkplek met vaste instructies en vaste bestanden erbij.
De praktische vorm van staande instructies plus archiefkast. Eén map voor 'content', één voor 'intakes'. Je hoeft dan niet elk gesprek opnieuw uit te leggen wie je bent.
Klik voor meer
temperature
de creativiteitsknop
Hoe voorspelbaar of hoe los een model mag antwoorden.
Laag betekent: braaf, feitelijk, elke keer ongeveer hetzelfde. Hoog betekent: verrassender, maar ook meer kans op onzin. Je komt de knop tegen in gereedschap en koppelingen, zelden in een gewoon chatvenster.
Klik voor meer
AI die werk doet · van antwoord geven naar echt iets doen
automatisering
automatisering
Werk dat vanzelf gebeurt zodra er iets gebeurt, zonder dat jij eraan denkt.
Iemand vult je formulier in, en de bevestigingsmail, de agenda-uitnodiging en het dossier staan er al. Dit hoeft niet eens slim te zijn om enorm te schelen.
Klik voor meer
workflow
het vaste pad
Jij bepaalt de stappen vooraf. Het systeem loopt ze in die volgorde af.
Zoals een recept. Pak dit als je precies weet welke stappen nodig zijn. Voorspelbaar, goedkoop en makkelijk uit te leggen, ook aan iemand die kritisch is op privacy. Verreweg het meeste 'AI-werk' is eigenlijk dit.
Klik voor meer
agent
de agent
Het model bepaalt zélf de stappen, in plaats van dat jij ze vooraf uittekent.
Zoals een ervaren assistent die een doel krijgt en zelf bedenkt hoe. Krachtiger, maar minder voorspelbaar en duurder. Zet je pas in als 'klaar' ondubbelzinnig te meten is. Zeg iemand 'agent', dan bedoelt hij meestal gewoon een vast pad.
Klik voor meer
agentic system
agentisch systeem
De verzamelnaam voor vaste paden én zelfdenkende agents.
Een parapluwoord. Het onderscheid is nuttig omdat het één vraag stelt: hoeveel vrijheid geef je dit ding? Hoe gevoeliger de data, hoe minder vrijheid.
Klik voor meer
tools
gereedschap, handen
Waarmee het model iets doet buiten praten: een bestand openen, een mail sturen, een agenda vullen.
Het verschil tussen advies geven en iets echt doen. Zonder gereedschap praat het model alleen. Meteen ook de plek om op te letten: elk stukje gereedschap is een deur naar buiten.
Klik voor meer
trigger
het startsein
De gebeurtenis waardoor een automatisering afgaat.
Een ingevuld formulier, een binnengekomen mail, een tijdstip. Zonder startsein gebeurt er niets. Vaak is dit precies het stukje dat mensen vergeten in te richten.
Klik voor meer
integratie
de koppeling
Twee systemen aan elkaar knopen zodat gegevens vanzelf overlopen.
Je aanmeldformulier naar je mailprogramma naar je agenda. Het overtypen ertussenuit halen scheelt niet alleen tijd, het scheelt vooral fouten.
Klik voor meer
MCP
de universele stekker
Een open standaard om AI veilig te verbinden met je agenda, je bestanden of je mail.
MCP staat voor Model Context Protocol. Het is de stekker: het haalt gegevens naar binnen en zet acties naar buiten. Wát er vervolgens mee gebeurt, bepaal jij met je instructies.
Klik voor meer
loop
de lus
Een stap die zich herhaalt tot een voorwaarde klopt.
Rondjes in plaats van rechtdoor. Het belangrijkste is de stopvoorwaarde. Zonder duidelijk 'klaar' blijft een systeem malen, en dat kost geld.
Klik voor meer
agent loop
de agent-lus
Doel pakken, gereedschap gebruiken, naar de échte uitkomst kijken, doorgaan of stoppen.
Het hart van een agent. Hij kijkt na elke stap of het gelukt is en beslist dan pas. Als een detective die na elke aanwijzing opnieuw kijkt of zijn theorie nog klopt.
Klik voor meer
routing
routeren
Elke binnenkomende vraag naar het juiste spoor sturen.
Een sorteerder vooraan. Standaardvraag naar het standaardantwoord, gevoelige vraag naar jou. Dat laatste spoor is precies waarom dit voor coaches interessant is.
Klik voor meer
parallelization
parallel werken
Meerdere dingen tegelijk laten doen in plaats van na elkaar.
Sneller, en je kunt er eentje als meelezer naast zetten die controleert terwijl een ander schrijft.
Klik voor meer
orchestrator-workers
dirigent en werkers
Eén agent verdeelt het werk, meerdere voeren het uit.
De dirigent bedenkt ter plekke welke deelklussen er zijn. Veel vrijheid, dus voorzichtig zodra er cliëntgegevens in het spel zijn.
Klik voor meer
evaluator-optimizer
maker en beoordelaar
Maken, nakijken, verbeteren, net zo lang tot het goed genoeg is.
Precies wat een redactieronde doet. Werkt verrassend goed voor teksten, omdat nakijken makkelijker is dan schrijven.
Klik voor meer
subagent
het hulpje
Een aparte agent met een eigen werkgeheugen voor één uitbestede klus.
Houdt je hoofdgesprek schoon: het hulpje spit door tien documenten en levert alleen de conclusie terug. Spaarzaam gebruiken, elk hulpje kost tijd en geld.
Klik voor meer
no-code
bouwen zonder code
Systemen in elkaar klikken in plaats van programmeren.
Denk aan Make, Zapier of n8n. Je kunt hier verder mee komen dan je denkt. Wel oppassen: makkelijk te bouwen betekent niet automatisch veilig ingericht.
Klik voor meer
webhook
het belletje
Een berichtje dat het ene systeem automatisch naar het andere stuurt zodra er iets gebeurt.
Het draadje waarmee je koppelingen aan elkaar knoopt. Je komt het woord tegen zodra je met Make of Zapier werkt: 'plak deze webhook-link hier'. Meer is het niet, een adres waar een systeem een seintje achterlaat.
Klik voor meer
copilot
co-piloot, geen autopiloot
AI die naast je werkt en meedenkt, terwijl jij aan het stuur blijft.
Het nuttigste onderscheid uit deze hele lijst. Een co-piloot maakt het concept en jij beslist. Een autopiloot beslist zelf. Voor alles wat een cliënt raakt, wil je co-piloot en nooit autopiloot.
Klik voor meer
Veilig werken en de AVG · je werkt met gezondheidsgegevens
AVG
de privacywet
De Europese wet die bepaalt wat je met gegevens van mensen mag doen.
In het Engels GDPR. De kern is simpel: je verzamelt alleen wat je nodig hebt, je vertelt wat je ermee doet, je bewaart het niet langer dan nodig, en je beschermt het. AI verandert die regels niet, het maakt ze alleen urgenter.
Klik voor meer
persoonsgegevens
persoonsgegevens
Alles waarmee je iemand kunt herleiden. Ook indirect.
Niet alleen naam en mailadres. Een geboortedatum plus een woonplaats plus een klacht is ook herleidbaar. Zodra iets naar één persoon te herleiden is, valt het onder de wet.
Klik voor meer
bijzondere persoonsgegevens
gezondheidsgegevens
De strengste categorie. Gezondheid hoort erbij, en dat is precies jouw werkveld.
Klachten, diagnoses, medicatie, bloedwaardes, mentale toestand: allemaal extra beschermd. Je mag ze in principe niet verwerken tenzij je een duidelijke grondslag hebt, meestal uitdrukkelijke toestemming. Dit is de reden dat je niet zomaar een intakeverslag in een willekeurige chatbot plakt.
Klik voor meer
verwerkersovereenkomst
de verwerkersovereenkomst
Een contract met elke leverancier die gegevens van jouw cliënten voor jou verwerkt.
Kort 'VWO' of in het Engels DPA. Je hebt er één nodig met je mailprogramma, je planningstool en ook met je AI-leverancier. De meeste bieden 'm gewoon aan, je moet 'm alleen even aanvragen en tekenen. Vraag ernaar vóórdat je gegevens invoert.
Klik voor meer
dataminimalisatie
zo min mogelijk delen
Alleen invoeren wat echt nodig is voor wat je wilt bereiken.
De makkelijkste en sterkste maatregel die er is. Wil je hulp bij een adviesbrief, dan hoeft de naam er niet in. 'Vrouw, 45, klachten X' werkt net zo goed en is geen persoonsgegeven meer.
Klik voor meer
pseudonimiseren
namen eruit halen
Herleidbare gegevens vervangen door een code of een verzonnen naam.
Cliënt A in plaats van Marieke. Let op: pseudonimiseren is niet hetzelfde als anonimiseren. Kun jij het met een sleutel terugvinden, dan is het nog steeds een persoonsgegeven, alleen beter beschermd.
Klik voor meer
dataresidentie
waar je data staat
Het land of werelddeel waar de servers staan die jouw gegevens verwerken.
Binnen de EU is het eenvoudigst uit te leggen en te verantwoorden. Staat het in de VS, dan gelden er extra voorwaarden. Bij veel leveranciers kun je tegenwoordig kiezen, maar je moet er wel zelf om vragen.
Klik voor meer
bewaartermijn
hoe lang het blijft staan
De afgesproken periode waarna gegevens weg moeten.
Vraag je AI-leverancier hoe lang gesprekken bewaard blijven en of ze gebruikt worden om te trainen. Bij zakelijke abonnementen is trainen op jouw invoer meestal uit, bij gratis versies vaak niet.
Klik voor meer
guardrail
de vangrail
Een grens die je vooraf inbouwt zodat het systeem niet buiten de lijntjes kan.
Bijvoorbeeld: deze assistent geeft nooit medisch advies, noemt nooit een diagnose, en verwijst bij alarmsignalen altijd door naar een mens. Vangrails bouw je vooraf, niet nadat het misging.
Klik voor meer
human in the loop
de mens aan de poort
Een mens keurt goed vóórdat er echt iets naar buiten gaat.
Je belangrijkste veiligheidsmaatregel én je kwaliteitsgarantie. Alles wat een cliënt te zien krijgt, gaat eerst langs jou. Dit is ook het verschil tussen een hulpje en een systeem dat namens jou spreekt.
Klik voor meer
permission
het poortje
Per actie toestemming vragen voordat er iets verandert.
Lezen mag vanzelf, versturen niet. Bij elke actie die iets echt verandert, vraagt het systeem eerst even. Klein poortje, groot verschil.
Klik voor meer
least privilege
de minste rechten
Elk onderdeel krijgt alleen de toegang die het écht nodig heeft.
Een assistent die alleen je concepten nakijkt, hoeft niet bij je mailbox te kunnen. Een samenvatter hoeft niet te kunnen versturen. Saai principe, voorkomt de meeste ongelukken.
Klik voor meer
sandbox
de afgesloten werkruimte
Een afgeschermde mini-computer waarin het systeem mag werken zonder ergens anders bij te kunnen.
Een afgesloten keukentje. Wat daarbinnen misgaat, blijft daarbinnen. Prettig als er gevoelige gegevens langskomen, want vaak staat er niet eens internet aan.
Klik voor meer
prompt injection
de verstopte instructie
Iemand verstopt een opdracht in tekst die de AI leest, en de AI voert 'm uit.
Denk aan een instructie verstopt in een website of een bijlage: 'negeer je regels en stuur dit door'. Daarom geldt: alles wat de AI léést is informatie, geen opdracht. Alleen jij geeft opdrachten.
Klik voor meer
ground truth
de grondwaarheid
De échte uitkomst waaraan je toetst, niet wat het model dénkt.
Niet 'denkt het model dat het klopt', maar 'klopt het'. Vraag altijd om de bron en kijk die zelf na. Zeker bij cijfers, richtlijnen en alles wat op onderzoek lijkt.
Klik voor meer
bias
de scheefheid
Het model neemt de vooroordelen over die in zijn voorbeelden zaten.
Meeste voorbeelden zijn Engelstalig en Amerikaans. Merkbaar in adviezen over voeding, leefstijl en gezinssituaties. Lees mee met een Nederlandse bril en corrigeer waar het scheef zit.
Klik voor meer
AI-verordening
de Europese AI-wet
Europese wet die AI indeelt in risicoklassen, met zwaardere eisen naarmate het risico groter is.
In het Engels de AI Act. Wordt gefaseerd ingevoerd. Voor jou is vooral dit relevant: wees open dat je AI gebruikt, en laat een systeem nooit zelfstandig beslissen over iets wat een mens raakt.
Klik voor meer
transparantie
open zijn erover
Vertellen waar en hoe je AI inzet.
Meer dan een verplichting, het is een vertrouwenskwestie. Één zin op je site en in je intake is genoeg: dit doe ik met AI, dit doe ik zelf, jouw gegevens gaan hier niet in.
Klik voor meer
grondslag
je reden om het te mogen
Zonder een geldige reden uit de wet mag je persoonsgegevens helemaal niet verwerken.
De wet kent er zes, waarvan toestemming en 'nodig voor de overeenkomst' voor jou de gewone zijn. Maar voor gezondheidsgegevens is dat niet genoeg: daar heb je uitdrukkelijke toestemming voor nodig, apart gevraagd en vastgelegd.
Klik voor meer
verwerkingsregister
je gegevenslijstje
Een overzicht van welke gegevens je verwerkt, waarom, waar ze staan en hoe lang.
Kleine organisaties zijn hier soms van vrijgesteld, maar die vrijstelling vervalt zodra je gezondheidsgegevens verwerkt. Als coach heb je 'm dus wél nodig. Eén tabel in een document is genoeg, het hoeft geen systeem te zijn.
Klik voor meer
DPIA
de risicotoets vooraf
Een verplichte toets vóóraf als een verwerking waarschijnlijk een hoog risico oplevert.
Voluit een gegevensbeschermingseffectbeoordeling. Als solo-coach met een handjevol cliënten kom je hier meestal niet aan toe. Ga je met een team systematisch gezondheidsgegevens door AI halen, dan wel. Bij twijfel: even navragen, niet gokken.
Klik voor meer
datalek
het datalek
Gegevens komen op straat, raken kwijt of belanden bij de verkeerde.
Denk aan een verkeerd geadresseerde mail met een verslag erin. Levert het waarschijnlijk risico op, dan meld je het binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Is het risico hoog, dan licht je de cliënt zelf ook in.
Klik voor meer
subverwerker
de partij achter je partij
De leverancier die jouw leverancier inschakelt, en die dus ook bij de gegevens kan.
Je AI-leverancier huurt zelf servers, en die partij zit in de keten. Je hoort ze op te vragen en akkoord te geven. Klinkt formeel, maar het is de enige manier om te weten waar je gegevens echt terechtkomen.
Klik voor meer
API key
de sleutel
Een lange geheime code waarmee software toegang krijgt tot een dienst.
Behandel 'm als een wachtwoord: nooit in een chat plakken, nooit in een screenshot, nooit doorsturen. Wie de sleutel heeft, kan op jouw rekening werken. Kwijt of gedeeld? Meteen intrekken en een nieuwe maken.
Klik voor meer
AI-geletterdheid
AI-geletterdheid
De Europese AI-wet vraagt van organisaties dat wie met AI werkt, ook snapt wat AI doet.
Niet alleen goed bedoeld, het staat in de wet. Werk je met een assistent of een team, dan hoor je te zorgen dat zij de basis kennen. Precies waar dit woordenboek voor bedoeld is.
Klik voor meer
AI-detectie
is dit door AI geschreven
Software die probeert te herkennen of een tekst door AI gemaakt is.
Werkt slecht. Deze programma's slaan regelmatig alarm bij teksten die een mens gewoon zelf schreef, en missen teksten die wel van AI komen. Vertrouw er niet op, en laat je er niet door onder druk zetten. Open zijn werkt beter dan onvindbaar willen zijn.
Klik voor meer
Gevonden worden · nu mensen niet meer googelen maar vragen
GEO
gevonden worden in AI-antwoorden
Zorgen dat jij genoemd wordt als iemand een AI om een aanbeveling vraagt.
Steeds meer mensen googelen niet meer, ze vragen het. 'Welke gezondheidscoach in Utrecht past bij mij.' Wat helpt: heldere pagina's die één vraag beantwoorden, je vakgebied en je plaats expliciet noemen, en vermeld worden op plekken buiten je eigen site.
Klik voor meer
AI overview
het AI-antwoord bovenaan Google
Het samengevatte antwoord dat Google boven de gewone zoekresultaten zet.
Mensen lezen dat en klikken vaker niet door. Vervelend voor je bezoekersaantallen, maar het maakt genoemd worden juist belangrijker. Schrijf pagina's die een concrete vraag kort en compleet beantwoorden.
Klik voor meer
AI-crawler
de AI-lezer van je site
Programma's die websites doorlezen om AI mee te voeden of om antwoorden op te halen.
Je kunt ze weren via een bestandje op je site (robots.txt), maar bedenk goed wat je wilt: buitensluiten betekent ook niet genoemd worden. Voor de meeste coaches is gevonden worden meer waard.
Klik voor meer
Als je zelf gaat bouwen · niet nodig om te beginnen
skill
de skill
Een werkwijze die je vaker gebruikt, één keer goed opgeschreven zodat de techniek het daarna zo doet.
Je hebt ze eigenlijk al, je noemt ze alleen anders: je intakevragen, je welkomstmail, je vaste manier om een programma op te bouwen. Opgeschreven op een manier die een AI kan lezen, worden het skills.
Klik voor meer
SKILL.md
het receptbestand
Het hoofdbestand van een skill: bovenaan wanneer je 'm pakt, daaronder de stappen.
Gewoon een tekstbestand. Geen code, geen installatie. Dat is precies waarom dit voor niet-technische mensen werkt.
Klik voor meer
skill-trigger
het herkenningszinnetje
De beschrijving waaraan de AI ziet dat hij déze werkwijze moet pakken.
Het meest onderschatte stuk. Schrijf je 'm vaag, dan gaat de skill op het verkeerde moment af, of helemaal niet. Wees concreet: noem de woorden die jij écht gebruikt als je erom vraagt.
Klik voor meer
progressive disclosure
pas laden wat nodig is
Niet alles tegelijk inladen, maar pas op het moment dat het nodig is.
Zoals een assistent die niet zijn hele archief meesleept, maar naar de juiste la loopt als jij erom vraagt. Dit is waarom je werkgeheugen schoon blijft en het antwoord scherp.
Klik voor meer
composable
stapelbaar
Skills achter elkaar zetten tot een keten.
Gegevens ophalen, analyseren, jouw huisstijl erover, document eruit. Elke stap is los te vervangen. Dat is hetzelfde principe als ketenen, maar dan vastgelegd.
Klik voor meer
portable
overdraagbaar
Dezelfde skill werkt op meerdere plekken, want het is een open formaat.
Je werk zit niet vast aan één leverancier. Je moet 'm per omgeving wel even meenemen, hij ligt niet overal vanzelf klaar.
Klik voor meer
open standard
de open standaard
Een afgesproken formaat dat elke AI begrijpt, ook die van een andere maker.
De reden dat je skills overdraagbaar zijn. Belangrijk als je niet wilt dat je hele manier van werken vastzit aan één bedrijf.
Klik voor meer
domain expertise
jouw vakkennis
Jouw eigen methode, jouw volgorde, jouw manier van formuleren.
Dit maakt een skill sterk, en het is precies wat een ander niet kan downloaden. De techniek is voor iedereen hetzelfde; wat jij erin stopt, is dat niet.
Klik voor meer
scaffolding
het frame
Het kale onderstel: bestanden lezen en schrijven, en code kunnen draaien.
Het frame is dom, de skills leveren de vakkennis. Daarom is één eenvoudige assistent met een stapel goede werkwijzen beter dan een leger losse slimme agents.
Klik voor meer
degrees of freedom
de vrijheidsgraad
Hoeveel ruimte je iets geeft: strak voorgeschreven of juist los.
Strak voor wat exact moet, zoals een berekening of een veiligheidscheck. Los voor creatief werk, zoals een tekst. Een nieuwsbrief is streng op vorm en vrij op taal.
Klik voor meer
references
de naslagmap
Extra achtergrondbestanden die een skill erbij pakt wanneer het onderwerp langskomt.
Houdt het hoofdrecept kort en leesbaar. Alles wat je maar zelden nodig hebt, zet je hier.
Klik voor meer
assets
de spullenmap
De dingen die in het eindproduct terechtkomen: sjablonen, logo's, lettertypes.
Zo rolt er iets uit dat er meteen uitziet zoals jij het wilt, in plaats van standaard.
Klik voor meer
scripts
de scriptmap
Kleine stukjes code die een skill kan draaien.
Zeg er altijd bij of hij ze mag uitvoeren of alleen mag lezen. Dat is je veiligheidsknop, en de meest vergeten regel van allemaal.
Klik voor meer
code execution
code laten draaien
De AI een echte computer geven om op te werken, in plaats van alleen te praten.
Zonder dit kan een recept wel gelezen worden, maar niet uitgevoerd. Het praten en het doen zijn twee verschillende dingen, en dit is de schakel ertussen.
Klik voor meer
instructiebestand
het instructiebestand
Een bestand dat altijd meeleest, voor alles wat overal en altijd geldt.
Een kladblok dat permanent op tafel ligt met jouw vaste afspraken. Wat maar voor één soort taak geldt, hoort er juist niet in, dat wordt een skill.
Klik voor meer
plan mode
eerst het plan
Eerst laten vertellen wat het van plan is, jij keurt goed, dan pas doen.
Scheelt fouten en verrassingen. Vooral fijn bij alles wat bestanden aanraakt of naar buiten gaat.
Klik voor meer
hooks
vaste momenten
Iets wat automatisch afgaat op een vast moment in het proces.
Bijvoorbeeld: kijk elke opgeslagen tekst even na op jouw schrijfregels. Krachtig, maar precies daarom met zorg instellen.
Klik voor meer
extended thinking
langer nadenken
Het model bewust meer denkruimte geven voor een moeilijke vraag.
Kost meer tijd en geld, levert bij ingewikkelde vragen echt betere antwoorden. Bij een simpele mail is het weggegooid geld.
Klik voor meer
backtracking
terugkoppelen
Bij een fout teruggaan, aanpassen en opnieuw controleren.
In plaats van vrolijk doorbouwen op iets wat al mis was. Dit is de kwaliteitslus, ingebouwd in het systeem zelf.
Klik voor meer
Agent SDK
de bouwdoos
Gereedschap om je eigen AI-toepassing te bouwen op de motor van bestaande assistenten.
De ontwikkelaarskant. Relevant zodra je van 'ik gebruik een tool' naar 'ik heb iets eigens' wilt. Niet nodig om ver te komen.
Klik voor meer
embedding
betekenis als getallen
Tekst omgezet in getallen, zo dat teksten die hetzelfde betekenen dicht bij elkaar liggen.
De motor onder de archiefkast. Hierdoor vindt een zoekopdracht naar 'moe na het eten' ook je stuk over bloedsuiker, zonder dat die woorden er letterlijk in staan. Zoeken op betekenis in plaats van op letters.
Klik voor meer
vectordatabase
de zoekkast
De opslag waarin die getallen staan, zodat er razendsnel in gezocht kan worden.
Waar je documenten landen als je een archiefkast inricht. Je merkt er in het gebruik niets van, je hoort het woord alleen als iemand het voor je bouwt.
Klik voor meer
eval
de proef op de som
Een vaste testset waarmee je meet of je systeem het echt goed doet.
Zonder dit vaar je op gevoel, en gevoel is een slechte meetlat. Leg tien echte gevallen vast met het antwoord dat je zou willen, en toets daar elke wijziging aan. Zo weet je of iets beter werd of alleen anders.
Klik voor meer
Dat woord staat er niet in. Probeer een ander.
Wil je hulp bij AI in je eigen bedrijf? Ik kijk graag met je mee, plan dan een kennismaking .
Waar sta jij met je bedrijf?
Je kent nu de woorden. Wil je weten waar je begint? Doe de AI-scan: een paar vragen over je bedrijf. Daarna zie je waar je staat, welke kansen er liggen en wat je eerste stap is.
Doe de AI-scan
Blijf op de hoogte: volg me op Instagram of meld je aan voor de nieuwsbrief onderaan deze pagina.
Terug naar de blog · Wat is een agent?